Inleiding tot de zoogdieren (Mammalia)

Zoogdieren, waar ook een mens toe behoort, zijn warmbloedige dieren met een inwendig skelet van botten verpakt in huid. Die huid is in meer of mindere mate behaard. Met uitzondering van een zeer kleine groep primitieve zoogdieren, zoals het vogelbekdier, baren zoogdieren min of meer volledig ontwikkelde jongen. Na de geboorte leven die enige tijd van moedermelk. Die moedermelk wordt geproduceerd door klieren, de zogenaamde mamma's en daar is de hele groep naar genoemd. Zoogdieren hebben zo'n beetje de gehele aarde veroverd: de meeste zijn bodembewoners, maar sommige kunnen ook heel goed in bomen of op rotsen klimmen. De meeste kunnen zwemmen en er zijn er zelfs een paar die geheel van het water afhankelijk zijn. Hun poten hebben ze ingeruild voor vinnen. Maar ondanks het feit dat ze zo succesvol zijn, zijn er maar een paar die goed kunnen vliegen (vleermuizen). Vliegende honden en vliegende eekhoorns kunnen wel lange glijvluchten maken, maar echt vliegen kunnen ze niet. Sommige zoogdieren zijn erg klein, zoals spitsmuizen en muizen, terwijl andere gigantisch groot kunnen worden. Een blauwe vinvis kan meer dan 30 meter lang zijn. Onder de roofdieren vinden we veel vleeseters, zoals wolven en leeuwen, erg veel alleseters zoals beren en varkens, maar ook vegetariërs zoals konijnen en koeien. In een gemiddeld tuintje vind je echter niet zo heel veel soorten, afgezien van huisdieren dan. Het meest komen de insecteneters voor, primitieve zoogdiertjes die leven van insecten, wormen en pissebedden. Waarschijnlijk komt de spitsmuis het meest voor, maar hij is klein, lijkt sterk op een gewone muis, leeft teruggetrokken en is vooral 's nachts actief, zodat hij weinig wordt gezien. De egel leeft ook 's nachts, maar is veel populairder. Door de herrie die hij maakt, valt hij ook veel eerder op.

Links de zeer populaire egel (Erinaceus europaeus). Rechts de weinig populaire en zelden geziene huisspitsmuis (Crocidura russula). Beide zijn insecteneters (Insectivora).

Als je in of bij het bos woont, dan kun je ook eekhoorns in je tuin verwachten. In Europa is de mooie rode eekhoorn, ook wel Europese eekhoorn genoemd, behalve in grote delen van Groot-Brittannië, waar men de Amerikaanse grijze eekhoorn heeft ingevoerd. Deze heeft de inheemse rode eekhoorn vrijwel geheel vervangen. Eekhoorns zijn knaagdieren en als zodanig vrijwel geheel vegetarisch. Maar als ze in het voorjaar de kans krijgen, plunderen ze graag een vogelnest om eieren of jongen op te eten. In de tuin komen nog wel meer knaagdieren voor, maar de meeste gedragen zich onopvallend en worden nooit gezien. Het gaat dan in bijna alle gevallen om ratten en muizen. Ze worden al eeuwenlang door de mens bestreden, maar zonder veel succes. De mens is weliswaar erg gevaarlijk voor deze dieren, maar hij zorgt ook voor een almaar doorgaande stroom voedsel. En met name ratten zijn echte alleseters.

Als hij er zit, dan is het de clown in de tuin: de eekhoorn (Sciurus vulgaris).

Ook konijnen komen veel voor in (moes)tuinen en zijn daar in het geheel niet welkom. Niet alleen vreten ze de door jou gekweekte planten op, waarbij ze een ziekelijke voorkeur lijken te hebben voor jonge plantjes, met hun gegraaf ploegen ze je tuin ook nog eens in no time volledig om. En net als veel knaagdieren kunnen ook konijnen in zeer grote aantallen optreden. Het aantal konijnen varieert echter zeer sterk. Na konijnenrijke jaren volgt vaak een lange periode waarin je ze niet of nauwelijks ziet. Dat komt omdat konijnen nogal gevoelig zijn voor bepaalde infectieziekten. Sommige ziekten kunnen in korte tijd wel 90% van alle konijnen doden. En dan heb je er een aantal jaren geen last meer van. Maar over een paar jaar zijn ze er waarschijnlijk wel weer, dus niet getreurd...

Een hartstikke leuk beestje, maar vaak een ellende veroorzakend in de tuin: het konijn (Oryctolagus cuniculus).

Andere zoogdieren die in de tuin kunnen opduiken zijn mollen. Ze worden maar zelden gezien, maar hun hopen des te meer. Op onze site tref je ze niet aan, omdat we ze nog nooit in de tuin hebben gehad. Wel in de tuin gesignaleerd: een bunzing. Dat is een marterachtige die je maar zelden te zien krijgt. Hij is erg schuw en kan mensen al op grote afstand ruiken. We hebben dan ook geen foto's van hem kunnen maken. Een andere marterachtige die veel in tuinen opduikt (maar nog niet in de onze) is de steenmarter. Deze komt tegenwoordig zelfs in de centra van grote steden voor, zoals in Nijmegen. Vossen worden in Nederland wel eens gezien in steden en tuinen, maar ze zijn nog niet zo ver als in veel Engelse steden en Berlijn, waar een ware stadsvossengeneratie is ontstaan. Op deze site vind je pagina's over de volgende soorten:
1 konijn,
2 eekhoorn,
3 egel,
4 huisspitsmuis.